Aangekomen in Plovdiv, Bulgarije in alle vroegte, verwelkomd door stromende regen, blik ik terug op drie dagen Istanbul. Met de nachttrein reisde ik vanuit Istanbul (waarover meer in mijn volgende bericht).

Verkeer in Istanbul

Dit plein bij de universiteit is wel autovrij

Eid al-Fitr

‘Eid al-Fitr’ betekent hetzelfde als ‘ gezegend feest’ . Bij het suikerfeest, dat drie dagen duurt, wenst men elkaar dat. Het Suikerfeest is in Turkije het grootste feest van het jaar. De sfeer is beter te vergelijken met de Nederlandse koningsdag dan met kerst. De eerste dag vindt vooral in de beslotenheid van familie plaats., De tweede en de derde dag is anders: geliefden, gezinnen, iedereen lijkt op pad te zijn, het is overal druk. Trams zitten barstensvol. Zo zit het Gülhane-park op de tweede dag van het suikerfeest vol met mensen. Ook de bezienswaardigheden worden goed bekeken. Er zijn veel meer Turkse bezoekers dan toersten uit andere landen.

Bedrijvigheid van winkels en zakenmensen is er nauwelijks. Daardoor is het rustig op plekken waar er doorgaans veel drukte is.

Hotspots

Ik bezoek een paar hotspots. Istanbul heeft er erg veel. Gelukkig blijven de meeste toeristen rondom de grote publiekstrekkers cirkelen en is het in andere delen van de stad heel anders. Net zo als in Amsterdam.

De Aya Sofia, gebouwd in 537 n. Chr, ooit de grootste kathedraal ter wereld is sinds 1453 moskee. Een ingang is bestemd voor moslims die de moskee willen bezoeken om te bidden, de andere ingang is voor toeristen. De toeristen worden naar het bovendeel geleid, waar uitleg wordt gegeven over de historie van het bouwwerk. Ik bewonder het gebouw en de overgebleven fresco’s. Als ik naar beneden kijk is het ‘gebeds-gedeelte’ te zien. Maar bidden? Wat ik meer zie is kletsen, fotograferen, samenzijn. Een levendig gebeuren. Soms trekt een kind een sprintje. In het toeristische deel slaat een vrouw na het omdoen van haar hoofdbedekking een kruis. Een suppoost spreekt haar streng toe: ‘No, no, no crosses!’

‘Ja, mevrouw, die tijd is voorbij’, denk ik. Maar ook: ‘wat een heetgebakerde suppoost’. Alsof de duivel werd opgeroepen.

De Sultan Ahmetmoskee, beter bekend als de ‘blauwe moskee’, vanwege de blauwe tegels aan de binnenkant, bezoek ik ook. Als ik zoekend rondkijk naar de plek waar ik naar binnen kan krijg ik – zoals gauw in Turkije – ik snel assistentie. Een man die wijst mij naar de ingang voor de gelovigen. Als ik zeg dat ik geen moslim ben wijst hij op mijn baard en zegt dat hij het daarom dacht. Hij loopt een stuk met mij mee en maakt ondertussen reclame voor de beste baklava die ik straks bij hem kan kopen. Hij wijst. ‘Daar is mijn winkel’.

Deze moskee is een jonger dan de Aya Sofia (1616). De zes minaretten van deze moskee etaleren de rijkdom van de sultan wiens naam de moskee draagt. Dit gaf problemen in de islamitische wereld omdat de de Kaäba (het centrale heiligdom van de Islam in Mekka) ook zes minaretten telde. Om het probleem op te lossen schonk de sultan twee extra minaretten aan deze moskee.

De derde plek is de Basilica Cisterne; een ondergrondse wateropslagplaats, aangelegd door de Byzantijnse keizer Justinianus tussen 532 en 542 n. Chr, bestemd voor zijn paleis. Het is bijna twee voetbalvelden groot. Bovengronds was er oorspronkelijk een hippodroom (een Romeins stadion voor ondermeer wagenrennen). In de cisterne staan 336 zuilen waardoor het op een basiliek lijkt. Op allerlei plekken in de stad waren dergelijke wateropslagplaatsen, die overigens goed bewaakt werden vanwege het gevaar van vergiftiging door vijanden. Het water werd aangevoerd door aquaducten uit de hoger gelegen omgeving.

Fener en Balat

Ik slenter en verwonder mezelf in straten en stegen. Een gedeelte gaat gepaard met een rondleiding door de voormalige Griekse, Joodse en Bulgaarse wijken: Fener en Balat. Ik krijg veel te horen over het verplichte vertrek van Bulgaren en Grieken in het Turkije van Attatürk, begin van de twintigste eeuw uit deze wijken. Beiden hadden destijds goede posities in de handel van Istanbul en leefden in welvaart. Eigendommen zijn door de Turkse overheid geconfisqueerd (Gedeeltelijk later weer teruggegeven). Grieken zijn na de laatste Turks-Griekse oorlog verplicht terug gekeerd naar Griekenland en vice versa werden Turken uit Griekenland teruggehaald (terwijl zij de taal van hun oorspronkelijke afkomst-land niet eens spraken). Wat een leed was dit door rigoureus optreden Atatürk, denk ik. De achtergelaten huizen werden verwaarloosd. De wijken verkommerden en werden gevaarlijk. De afgelopen jaren is er veel geld gestoken in restauratie. Het is nu een toeristisch attractief gebied; een ánder stukje Istanbul.

Langs de Bosporus

Aan zowel de Europese als de Aziatische oevers van de Bosporus staan landhuizen (mansions). Oorspronkelijk stonden er zo’n 600. Daar is een klein deel van over. Aan de kleur kon men iets afleiden over de eigenaar. Bourgondisch-rode landhuizen waren van hooggeplaatste staatslieden. Pastelkleurige behoorden toe aan moslims en grijze aan niet-moslims. Dat waren rijke Grieken, Bulgaren of Joden. Ik fotografeer er een aantal tijdens een rondvaart in zacht laag middaglicht. Maar ook zijn er enkele andere bouwwerken te zien.

Streetlife