In dit derde verhaal in de serie reisverslagen vertel ik over ervaringen in Cappadocië en Konya. Voordat ik daaraan begin eerst even over het waarom: Wat bewoog mij naar deze plekken?
Bij het plannen van mijn reis en het gebruik van internet daarbij popte er regelmatig plaatjes op van een fantastisch en onwerkelijk landschap in centraal Turkije. Oorspronkelijk had ik een ander plan, maar naarmate ik me verdiepte in de natuur en cultuur van het gebied ging ik kijken hoe het in te plannen is. En dat viel reuze mee. Turkije heeft een geweldig busnetwerk. Konya was al een bestemming vanaf het begin. Konya is een belangrijke religieuze plek van de Islam, en in het bijzonder voor het Soefisme, omdat de dichter/filosoof Rumi daar in de 13e eeuw leefde. Hij heeft de basis gelegd voor een meer mystieke benadering in de Islam, bekend door de dansen van Derwisjen.
In de bus: niet zwartrijden maar zwart betalen
Cappadocië is mijn volgende reisbestemming. De reis is lang. Turkije heeft in of bij elke stad een groot busstation. Ik koop een ticket, haal nog even enkele broodjes voor onderweg en zit prinsheerlijk in de bus. Onderweg stopt de bus even bij een kraampje voor de chauffeur.
Mijn kaartje is tot het eindstation: Kayseri. Af en toe kijk ik op Google Maps en zie dat er grote kans is dat er snellere verbinding moet zijn naar mijn plaats van bestemming. Op een busstation zie ik inderdaad een bus staan die direct, vanaf die plek, naar Nevsehir gaat. Dat scheelt. Ik informeer met behulp van handen, voeten en vertaal-app bij de chauffeur. Ja. Klopt. Razendsnel wordt mijn bagage uitgeladen, iemand loodst me naar een balie waar een man met reusachtige omvang mij ‘tweehonderd lira’ toeroept (terwijl eerder was uitgelegd dat deze rit 115 TL zou kosten). Maar goed, nu gaat het om vaart). Ik ontvang geen ticket dus die 200 TL zal wel bijverdienste zijn.
Cappadocië
Het landschap van Cappadocië is ontstaan dooreen combinatie van vulkanische krachten en lava, erosie. Zachte vulkanische lava is tot gesteente gestold, en dit ‘turfsteen’ was goed te bewerken door mensen.
Menselijke aanwezigheid in dit deel van Turkije gaat zeker acht eeuwen terug. De oudst gevonden beschaving is de Hettitische. Ook de Frygiërs, Perzen, Romeinen en Byzantijnen hebben hun stempel op het gebied gedrukt.
Ik maak een begeleide toer door het gebied en bezoek een van de onderaardse steden die daar gebouwd zijn. Die zijn gebouwd als schuilplaats ten tijde van oorlogen en conflicten. Deze is wel liefst twaalf verdiepingen diep. Aan alles is gedacht: ventilatie, voedselopslag, plekken voor religieuze activiteiten, woonvertrekken, de berging van overledenen, watervoorziening, keukens. Gebukt loop ik door de gangen, het lukt om niet een keer mijn kop te stoten.
Ook brengt de gids ons naar een veilige plaats voor vroegere reizigers: Het Selime kasteel. Het dateert uit de 10e eeuw. Het is inmiddels laat in de middag, waardoor het lage zonlicht de ronde vormen en structuren op zijn mooist zichtbaar maakt. Er is een kathedraal, klooster, keuken te bezichtigen in mooi zacht avondlicht. Vanuit de heuvel waar alles op is gebouwd heb je uitzicht over een rivierdal.
Niet alleen de historische bouwwerken leg ik vast met de camera, ook een Japanse mede-gast vraag ik te poseren. Een ideale plaats voor fashion-fotografie.
Op deze tour kijken we ook naar de plekken waar duiven in de rotsen leven en nestelen. De duiven waren belangrijk voor de bemesting van het gebied, naast dat zij de postbodes van de oudheid waren. Het domesticeren van duiven gaat terug tot in de verre oudheid. In Cappadocië is het bekend vanaf de 9e eeuw. Het inzetten van duiven voor rondvliegen van berichten was gedurende de hele Ottomaanse periode (1299-1922). In Konya, mijn volgende bestemming na Cappadocië, lukt het me om een nazaat van deze duiven te fotograferen. In dit artikel is meer te lezen over de duiven in de oudheid.
Nevsehir
Ik verblijf in Nevsehir. Wat ik zie van de stad is interessant (omdat het nieuw voor me is) maar mooi? ‘Nee’. Het hotel is nieuw, alle comfort aanwezig met zelfs een sauna en zwembad, waar ik helaas vanwege mijn herstellende wond niet in mag. Het is stil in het hotel. Zodra de ramadan voorbij is zit het weer volgeboekt vertelt mij een medewerker. Om toch wat meer van de stad te verkennen besluit ik op de dag van vertrek met het openbaar vervoer naar het busstation te gaan. Daarvoor moet ik eerst een stuk lopen. Op een moment waar ik niet zeker weet of ik een tunnel moet nemen of niet vraag ik een een meisje van middelbare schoolleeftijd of ik goed zit. Ik besef dat we in dat tunneltje op een veilige plek zijn in deze conservatieve stad voor een foto, dus ik vraag haar. Volmondig ja. Ze heet Su.
Met die situatie is mijn dag alweer rijk. En er gaat vast nog meer gebeuren.
Op het busstation raak in aan de praat met een student toerisme en tevens werkzaam als toeristische gids. Vanwege Eid-al-Fitr (Suikerfeest) is zij naar haar familie in Istanbul op reis. Ik vraag haar over de onrust in Istanbul en in andere Turkse steden, en ook naar haar visie daarop. Ze geeft blijk van haar begrip voor de acties. Het regime van Erdogan draait allerlei verworvenheden die sinds het bewind onder Attatürk zijn ingezet en dit treft voor een groot deel vrouwen. De protesten zijn naar haar zeggen meer een protest daarover, dan dat het alleen zou gaan om de gevangenneming van de burgemeester van Istanbul Ekrem Imamoglu. Nadat zij naar haar bus vertrekt en ik naar de mijne zitten achter mij deze drie dames. Ze laten zich door mij fotograferen en als ik ik ook doe met een van hun mobieltje hebben ze grote schik zichzelf zo te zien zitten.
Konya
In Konya kom ik aan op het busstation. Het blijkt ver van het centrum en mijn hotel af te liggen. Op google maps lijkt een trip per openbaar vervoer een mijl op zeven, met diverse keren overstappen en nog steeds stukken lopen. Als ik uit het raampje van de bus kijk zie ik tramrails. En over een tram zie ik niets in de app….Ik ga op zoek naar het perron. Ik vraag de weg aan een jongen die geen Engels spreekt maar wel heel bijzonder gekleed is. Mag ik je fotograferen?
Hij vertelt dat hij uit Trabson komt. Ik kijk op de kaart en zie dat dat vlakbij Georgië ligt, mijlenver dus. Hij studeert in Konya.
Op het tramperron aangekomen moet door een poortje met een OV kaart die ik niet heb. Een automaat staat er wel. Maar alle beschrijving is in Turks. Ik vraag enkele mensen maar niemand kan mij in Engels uitleggen. Totdat een jonge perfect sprekende vrouw dit wel doet. ‘Dit apparaat is alleen voor mensen die al een Konya-kaart hebben, en die kun je hier niet kopen’. En na een adempauze: ‘Maar, zal ik aan de manager vragen of je toch door mag?’ ‘ Ik ben blij met haar aanbod. Ze stapt op een man in een loketje en hij geeft mij toergang tot de tram, door het poortje te ontgrendelen. Weer zo’n voorbeeld van gastvrijheid. De tram zoeft mij naar het centrum.
Gelovige stad
Ik ben in Konya tijdens de laatste twee dagen van de Ramadan. Voor vele mensen een extra reden om naar de tombe van Rumi (Mevlana) te gaan. De tombe is te zien op de zesde foto. Ook buiten de moskee (tevens Mevlana-museum) wordt er gebeden. De twee laatste fotos’s zijn genomen in de avond, toen er weer een maaltijd genuttigd kan worden.
Het maakt me dankbaar om in Konya te zijn – juist in deze periode. Rustig overdag. Geen eten en drinken in de openbare ruimte, of, verdekt opgesteld. Veel gezamenlijkheid zie ik en plezier.
Maar de avond! Zodra het sein gegeven is en de zon is echt onder gaat het los. Alle restaurants zitten vol rond half 8. En daarna is er een soort Vrijmarkt-sfeer op straat. Mij lukt het pas om de eerste avond ergens te eten nadat er door de mensen die gereserveerd hadden gegeten is. De tweede avond weet ik niet hoe ik aan een maaltijd kom. Ik kijk op verschillende plekken of er nog een tafeltje beschikbaar is. Een ober zegt: ‘Kom maar, je kunt bij Ali aan tafel’ . En ik schuif aan tafel van een vijftigjarige man wiens broer eigenlijk zou mee eten maar niet is gekomen. Ali en ik praten wat en zijn ook zwijgzaam. Ik moet snel zijn want om 20 uur ga ik een ceremonie van Derwisjen bijwonen.
De ceremonie wordt elke avond in Konya uitgevoerd. Daarnaast is er op zaterdag op een andere plek een grotere ceremonie, die gratis toegankelijk is. Omdat ik zaterdag al weer vertrokken ben maak ik gebruik van deze variant, die vooral door toeristen bijgewoond wordt. Op een scherm worden de stadia van de ceremonie benoemd en toegelicht. Er wordt geweldige live muziek gespeeld door een orkest. De ceremonie zit vol elementen van liefde, respect voor de natuur en over de relatie tussen het hogere en het mens-zijn. Ik kan er bij ontspannen en maak opnamen waarbij ik de sluiter op ‘ stil ‘ zet. Een van de redenen dat de Derwisjes steeds rondgaan (niet alleen om hun as, maar ook in de ruimte) is omdat het goed is om van plaats te veranderen – dus wendbaar te blijven. Meer informatie over de filosoof/dichter Rumi is hier te vinden.
Begraafplaats
De begraafplaats van Konya is groot. Enorm groot. En mooi. Ik dwaal tussen de graven en bemerk ineens dat er een begrafenis is. En ook zijn er vele mensen die naar een graf gaan van een geliefde of bekende. Ik zie een man met een kruiwagen lopen, vol met bloemen die bestemd zijn voor de graven. Ik denk aan de opa van vaderskant. Die was bijna zijn hele werkzame leven de verantwoordelijke van een begraafplaats (in Schiedam). Die liep ook rond met een kruiwagen en zorgde voor mooie perken en voor de graven. Met mijn vertaalapp laat ik de man weten dat mijn grootvader ook uw werk deed. Ik maak met zijn goedvinden een foto van hem. En daarmee sluit ik deze aflevering.
Mooi en boeiend verhaal. Het haalt ook de herinneringen op. Ik heb ongeveer dezelfde reis gemaakt met Angela zo’n 40 jaar terug. Veel plezier!
Ha Jan Willem
Bedankt dat ik even met je mee mocht reizen. Fijn dat je alles al uitgezocht had over reizen met de bus,overstappen met extra betalen. Hoe je toch nog kunt eten aan t tafeltje met Ali tijdens de drukte van t suikerfeest.
De ondergrondse stad zou ik zo na willen bouwen, mooi concept. Alleen in deze bodem van klei water en veen gaat dat niet lukken.
Goeie reis verder
Beste Jan Willem.
Je bent nu een goede twee weken onderweg.
Mooi om te lezen hoe je reis zover verloopt.
Bijzondere ontmoetingen en een kijkje in de bewogen historie van dit stuk van Europa.
Je hebt mij wel zeer nieuwsgierig gemaakt naar Cyprus.
Een mooie smeltkroes die al meer dan 70 jaar onder druk staat van kleine en grotere geo politieke krachten.
De foto’s zijn geven een mooi beeld van wat jouw ogen zoal zien.
Ik hoop dat je scheenbeen goed hersteld en dat het niet teveel belemmert in je dagelijks doen en laten?
Sint Chrsstoffel kan als beschermpatroon niet alles voorkomen maar je wel tot steun zijn, in zowel het westen als het oosten van Europa.
Wens je op je verdere reis mooie ontmoetingen en bijzondere indrukken toe.
Ik geniet van je mooie foto’s en verhalen, Jan Willem. Het haalt herinneringen boven van de reizen die ik met Harriët heb gemaakt door dit prachtige, rijk geschakeerde land. Ik zie uit naar je vervolg(beeld)verhalen!